Atatürk'ün Sevdiği Mihrali Bey Türküsünün Hikayesi

TÜRKÜ HİKAYELERİ │ A^- | A⁺   29.12.2020 18.07

Atatürk'ün Sevdiği Mihrali Bey Türküsünün Hikayesi

Mihrali Bey'in hayatı Mihrali Bey başlığıyla Kim Kimdir kategorisinde  detaylı şekilde  anlatılmaktadır. Biz Burada bir kısmını aldık.

Bir gün, beyler ve ağalar Kangal’da sohbet ederken, Kangal kaymakamı içeri girer. Herkes ayağa kalkar yalnız Mihrali kalkmaz. Kaymakam, hiddetlenir. Mihrali de gazaba gelip, Kaymakam’ı döver. “Sen kim oluyorsun da bana ayağa kalk diyorsun? Seni çaycı çırağı seni” der. Buna fazlasıyla içerleyen vali, durumu Sultan Abdülhamit’e bildirir. Sultan da; “Bir adamı bana çok mu gördünüz? O, benim aslanımdır.” diye haber gönderir.

Mihrali ile valinin arasının açılmasına başka bir olay daha sebep olmuştur. Bir at yarışında,  Mihrali’nin Karakütük adlı atı da vardı. Yalnız bu atın bir özelliği vardı. Silah atılmadan, silah sesi duymadan iyi koşamaz. Vali bunu bildiği için silah atılmasını istemez. İki taraf da analaşır. Yarış başlar. Karakütük hep geride kalır. Kuşkayası Köyü’nden Karapapak Çopur Ali, buna tahammül edemez. “Mihrali’nin atı olsun da geride kalsın bu ne demektir?” diyerek silahını ateşler. Sonuçta Karakütük birinci olur.

Vali, bunu Mihrali’nin planı olarak düşünür. (Mihrali, sporların yaşamasına yardımcı olur. Barındırdığı pehlivanlardan Siciminoğlu’nun sırtını o devirde kimse yere getirememiştir. Bu pehlivanı uyurken kalleşlikle öldürmüşlerdir).
 

Bu sırada, Yemen isyanı baş gösterir. Bilhassa İngilizlerin teşvikiyle Osmanlı’ya sık sık isyan bayrağı açan Araplar, gün geçtikçe işi azıtırlar. Mihrali’yi çekemeyen vali “ Bu isyanı bastırsa bastırsa Mihrali bastırır” diye Abdülhamit’e haber gönderir. Niyeti, Mihrali belasından kurtulmaktır. Padişah, “Dilerse gider, dilemezse gitmez. Ben, onu her şeyde serbest bıraktım” diye haber yollar. Durum Mihrali’ye bildirildiğinde; “Gitmem” demeyi yiğitliğine yediremez“ Oralar sıcaktır, sıcağına dayanamazsınız” diye vazgeçirmeye çalışırlar. Mihrali, geri dönmeyi gururuna yediremez. Yola çıkar ve bir zaman sonra Yemen’e varır. Yanındaki kardeşi bu sırada yüzbaşıdır. Kimsenin baş edemediği bir eşkıya iken sonradan büyük bir vatansever olup vatana olmadık hizmetler yapan bu destan kahramanı Mihrali, Yemen’in sıcağına dayanamaz, hastalanır ve orada ölür. Atlılarından çoğu da telef olur. Ancak, üç-beş kişi geri döner. Mihrali’nin kardeşi Ali Bey ise Yemen dönüşü gemide öldürülür. Bir söylentiye göre Sivas’taki Karapapakların lideri olmak için
Ali Bey’i, Tavşankuloğlu Hüseyin öldürmüştür. Mihrali Bey’in oğlu Rüştü Bey ise 1932’de vefat etmiştir.

Mihrali Bey, Yemen'den dönemeyince onu sevenler aşağıdaki destanı yazmışlardır.  Bu türkü  Atatürk'ün çok sevdiği Mihrali bey türküsü'dür, sözleri aşağıdaki şekildedir.

Ben gidiyom Rüştü beyim ağlama
Köz goyup da ciğerimi dağlama
Alay gitti beni burda eyleme

Yemen'e de benim ağam Yemen'e
Endi m'ola Mehrali bey Yemen'e
Gurdu m'ola çadırları çimene
Oğul köz düştüğü yeri yakar kime ne
Dert benim vallah kime ne

Ben gidiyom Rüştü beyim sana bir nişan
Susuzluktan alaylarım perişan
Hiç iflah mı olur Yemen'e düşen

Yemen'e de benim ağam Yemen'e
Endi m'ola Mehrali bey Yemen'e
Gurdu m'ola çadırları çimene
Oğul köz düştüğü yeri yakar kime ne
Dert benim vallah kime ne

Mehrali'yi sokaklarda duttular
Ağamı da bir gurşuna sattılar
Mehrali'yi Yemen'e de attılar

Yemen'e de benim ağam Yemen'e
Endi m'ola Mehrali bey Yemen'e
Gurdu m'ola çadırları çimene
Oğul köz düştüğü yeri yakar kime ne
Dert benim vallah kime ne

Mihrali Bey için ayrıca aşağıda yazılı olan destan onu sevenler tarafından yazılmış ve günümüze dek gelmiştir.

Osmanlı da ona yağılık etti
Yaralı aslanı kalaya attı
Kıymetin bilmedi kötülük etti
Kars’ın kalasını yardı Mihrali

Berat aldı Padişahın elinden
Gece aştı Kabaktepe belinden
Gümür’ü Tiflis kan ağladı elinden
Gürcistan’a talan saldı Mihrali

Muhtar Paşa divanına sesledi
Nişan verdi şân şerefin süsledi
Ganimetle orduları besledi
Şikârın yanına kaldı Mihrali

Tülü Musa çok hıyanet eyledi
Kâmil gizli sırlarımız söyledi
Mansur Latif Karapapak beyleri
Osmanlı’ya arka daldı Mihrali

Sürü sürü koyunları geçirdi
Yılkı çekip atlarını aşırdı
Kafkasya’dan beri sürdü getirdi
Urusya’dan çok baç aldı Mihrali

(Yöresi: Sivas; derleyen ve yayımlayan: Doğan KAYA)